ریسک کشوری :
ریسک کشورکه به آن ریسک سیاسی نیزگفته می شود،ریسک مهمی است که سرمایه -گذاران امروزه باآن مواجه هستند.سرمایه گذارانی که درکشورهای دیگرسرمایه گذاری می کنند باید به ثبات آن کشورازابعادسیاسی واقتصادی توجه داشته باشند. کشورهایی که ازثبات سیاسی واقتصادی بالایی برخوردارنداین نوع ریسک درآن کشورهاپایین است.
اجزاءریسک:
یک راه منطقی برای تقسیم ریسک کل به اجزاءکوچکتر،ایجادتمایزمیان اجزای عام وخاص است. این دوجزءکه درتجزیه وتحلیلهای سرمایه گذاری به آن هاریسک سیستماتیک وریسک غیرسیستماتیک گفته میشودبه صورت زیرقابل ارائه است.
ریسک غیرسیستماتیک + ریسک سیستماتیک = ریسک کل
ریسک غیربازار + ریسک بازار=
ریسک قابل تنوع + ریسک غیرقابل تنوع =
تقسیم ریسک کلی به این دوجزء،درتجزیه وتحلیل سرمایه گذاری کارمتداولی شده است. درواقع وقتی درموردمدیریت پرتفولیوصحبت می کنیم می توانیم به اهمیت این تقسیم بندی پی ببریم.
ریسک غیرسیستماتیک(غیربازار)
تغییرپذیری دربازده کل اوراق بهادارکه به تغییرپذیری کل بازارارتباطی نداشته باشدریسک غیرسیستماتیک(یاغیربازار)نام دارد. این نوع ریسک منحصربه اوراق بهادارخاصی است وبه عواملی همچون ریسک تجاری وریسک مالی وریسک نقدینگی بستگی دارد. اگرچه تمامی اوراق بهادارتاحدودی ازریسک غیرسیستماتیک برخوردارهستندبااین حال این نوع ریسک بیشترباسهام عادی مرتبط است.
سرمایه گذاران می توانندباتشکیل یک پرتفولیومتنوع،قسمتی ازریسک کل راکاهش دهند. هرچه تنوع اوراق بهاداربیشترشود ریسک غیرسیستماتیک کوچکتروکوچکترمی شودوریسک کل پرتفلیوبه ریسک سیستماتیک نزدیکترمی شود.بنابراین،ایجادتنوع دراوراق بهادار،نمی تواندباعث کاهش ریسک سیستماتیک شود،به عبارت دیگرکل ریسک پرتفلیونمی تواندبیشترازریسک پرتفلیوبازارکاهش یابد.
ریسک سیستماتیک(بازار)
تغییرپذیری دربازده کل اوراق بهادارکه مستقیماً باتغییرات وتحولات کلی بازاریا اقتصادعمومی مرتبط است ریسک سیستماتیک(بازار)نام دارد. تقریباًتمامی اوراق بهاداراعم ازسهام یااوراق قرضه تاحدودی ازریسک سیستماتیک برخوردارهستند،برای این که ریسک سیستماتیک مستقیماًدربرگیرنده ریسک های نوسان نرخ بهره،بازاروتورم است. این قسمت ازریسک غیرقابل اجتناب است،برای این که ربطی به نحوه عملکردسرمایه گذاروایجادتنوع درسهام ندارد.{1}
مدیریت ریسک:
مدیریت ریسک عبارت است فرایندی که از طریق آن یک سازمان یا سرمایه گذار با روشی بهینه در مقابل انواع ریسک ها از خود واکنش نشان می دهند.مدیریت ریسک روشی منطقی شناسای,تجزیه و تحلیل,ارزیابی,انعکاس و کنترل کلیه ریسک هایی است که ممکن است دارای منابع مالی ویا فرصت های افزایش سود را تهدید کند .
به عبارت دیگر مدیریت ریسک فرایندی است که هدف آن کاهش امکان آثارزیان آوریک فعالیت ازطریق اقدام آگاهانه برای پیش بینی حوادث ناخواسته وبرنامه ریزی برای اجتناب ازآنهامیباشد .
منظور از مدیریت ریسک در این پروژه ریسک مربوط به تصمیم گیری درسرمایه گذاری های مالی است .
فیبر (2006) سرمایه گذاری های مالی را به چهار گروه عمده تقسیم می نماید:
1- اوراق بهادار بازار پول:
اوراق بهادر کوتاه مدتی هستند که سر رسید آن ها یک سال یا کمتر از یک سال میباشد.
2- اوراق بهادار بدهی :
اوراق بهاداری هستند که دارای درآمد ثابت بیش از یک سال هستند.
3- اوراق بهادار سرمایه(سهام):
اوراق بهادار بلند مدت که فاقد سر رسید هستند.
4- اوراق بهادار مشتقه:
اوراق بهاداری هستند که ارزش خودرا از دیگر اوراق بهادار به دست می آورند و شامل معاملاتی می شوند که فراینده انجام آن ها در آینده تکمیل می شود.
اهداف مدیریت ریسک:
رابرت مهر وباب هیجز معتقدند که فعالیت های مدیریت ریسک به سمت اهداف خاصی هدایت میشوند که به چند مورد آن اشاره میشود: {2}
1- بقا :
حفظ هزینه های زیر حد معین که بالاتر از آن این هزینه ها می توانند ادامه بقای شرکت را مورد تهدید قرار دهند.
2- صرفه جویی :
در صورتی که این هدف باسایر اهداف (مثل:بقا) سازگار باشد هزینه های کل مدیریت ریسک را درپایین ترین سطح عملیاتی حفظ میکند.
3- سطح قابل قبولی از نگرانی واضطراب:
که آسودگی خاطر یا یک خواب آرام شبانه اطلاق می شود.
4- ثبات عایدات (درآمد):
محدود نمودن کاهش های پیش بینی نشده در عایدات یا جریانات نقدی ناشی از خسارات به یک سطح قابل قبول.
5-رشد مداوم:
تداوم رشد شرکت، شبیه عدم توقف عملیات، هدف رشد مداوم ممکن است مستلزم تخصیص منابع قبل از وقوع هر خسارتی باشد.
بنابرین مهمترین هدف مدیریت ریسک عبارتند از:
1 – تحلیل وارزیابی ریسک
2 – تعیین اقدامات پیشگیرانه وکنترل ریسک
3 – ردیابی ریسک
4 – تعیین ریسک براساس رفتارهای جدید

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

5 – شناسایی موقعیتهای باریسک بالا
فرآینده اساسی مدیریت ریسک:
1- شناسای ریسک
2- اندازه گیری میزان ریسک
3- ارزیابی میزان تاٌثیرریسک مربوط بر شرکت
4- ارزیابی توانای شرکت در استفاده از ابزارهای مدیریت ریسک
5- انتخاب ابزار های مناسب مدیریت ریسک{3}
معیارهای اندازه گیری ریسک:
براساس تعریف نوین ازریسک،معیارهای اندازه گیری جدیدی نیزتعریف شده که انتظارمیروددرمقایسه بامعیارهای متعارف اندازه گیری ریسک،دقیق تروقابلیتهای بیشتری نیزداشته باشند.برای محاسبه ریسک با استفاده از جدول توزیع احتمالات از دو معیار کمی استفاده میشود:

1) انحراف معیار
2)ضریب تغییرات
1)واریانس و انحراف معیار:
یکی از پارامتر های آماری که می توان از یک جدول توزیع احتمال محاسبه کرد، واریانس است. با استفاده از واریانس، پراکندگی مقادیرجدول توزیع احتمالات نسبت به ارزش مورد انتظار محاسبه می شود. به طور کلی هر اندازه پراکندگی بیشتر باشد،از واریانس می توان به عنوان وسیله ای برای اندازه گیری ریسک استفاده کرد.
بنابر این واریانس به صورت زیر محاسبه میشود:
از انجا که انحراف معیار با توجه به واریانس محاسبه می شود، هر اندازه پراکندگی مقادیر نسبت به ارزش مورد انتظار بیشتر باشد ،انحراف معیار نیز بزرگتر خواهد شد. بنابر این انحراف معیار بزرگتر نشان دهنده این است که ریسک آن طرح ها بیشتر است{4}دراین تحقیق که اینها ارائه نمودند که معیار تصمیم گیری در شرایط ریسک عبارت است از هدف به حداکثر رساندن مطلوبیت مورد انتظار است.
2)ضریب تغییرات :
معیار دیگر ضریب تغییرات است که در صورتی که بزرگتر باشد نشان دهنده ریسک بیشتری است
مزیت ضریب تغییرات بر واریانس و انحراف معیار این است که می توان از آن برای مقایسه درجه ریسک طرح هایی که ارزش مورد انتظارتوزیع احتمالات آن ها یکسان نیست استفاده کرد .همچنین برای قضاوت در باره طرح هایی که میزان خالص سرمایه گذارها و جریانهای نقدی آن ها تفاوت زیادی دارد ،می توان ضریب تغییرات را به کار برد. بنا بر این پرژه ای که دارای انحراف معیار بیشتر و ضریب تغیرات بیشتری باشد، دارای ریسک بیشتری است .
علل بکارگیری روش ارزیابی برای تعیین ریسک:
1- امکان ارزیابی سریع خطررافراهم میکند .
2- نوعی هماهنگی درسراسرسازمان ایجادمیکند .
3- بادیدوسیعی مینگرد .
مفروضات اصلی تصمیمات از نظر ریسک وبازده :
1- اگر بازده مورد انتظار دو پروژه سرمایه گذاری مساوی باشند پروژه ای مطلوبتر است که ریسک آن کمتر باشد.
2- اگر ریسک دو پروژه سرمایه گذاری مساوی باشند پروژه ای مطلوبتر است که بازده مورد انتظار آن بیشتر باشد.
3- در صورتی که بازده پروژه الف بیشتر از بازده پرژه ب باشد وریسک پروژه الف کمتر از ریسک پروژه ب باشد پروژالف مطلوب تر است.
4- درصورتی که بازده پروژه الف بیشترازبازده پرژه ب باشدوریسک پروژه الف بیشتر ازریسک پروژه ب باشددر مورد انتخاب پروژمطلوب، بستگی به ریسک پذیری و ریسک گریزی تصمیم گیرنده دارد. در این صورت،انتخاب بستگی به خصوصیات اقتصادی و روانی حاکم بر دو سرمایه گذاری دارد زیرا افراد در درجه گریز ویا قبول ریسک با هم تفاوت دارند:
الف)بعضی از افراد محافظ کارند یعنی به سمت ریسک نمی روند مگر این که وقتی عایدی خیلی زیاد باشد
ب)بعضی بی پروا هستند یعنی به سمت قبول ریسک می روند حتی اگرمقدار عایدی بالا نباشد.
در هر صورت یک تصمیم گیرنده که می خواهد بین چند پروژه که بازده وریسک متفاوتی دارند ،مطلوب ترین آن ها را انتخاب کند می تواند از تناسب بازده وریسک استفاده کند و پروژه ای مطلوبتر است که بازده متناسب باریسک آن بیشتر باشد.
ریسک و فرآینده بوجه بندی سرمایه:
فرآینده بوجه بندی سرمایه ای با ریسک همراه است زیرا نتایج آن معلوم و مشخص نیست و عوامل زیادی بر آن تاٌثیردارند. برای محاسبه چگونگی دخالت ریسک در این گونه تصمیمات ،دو روش زیر استفاده می شود:
1- روش تعدیل نرخ ارز
2- روش معادل اطمینان
1-روش تعدیل نرخ ارز:
در این رویکرد ،نرخ تنزیل ریسک برای سطوح مختلف ریسک پروژه های سرمایه گذاری تعدیل می شود. با توجه به این که معمولاٌ اشخاص از ریسک گریزان هستند ،نرخ بازده مورد انتظار سرمایه گذاران به این شکل محاسبه می شود:
صرف ریسک +نرخ بهره بدون ریسک=نرخ بازده مورد انتظار
حال نرخ بهره بدون ریسک:
صرف تورم+نرخ بهره واقعی(بازار)= نرخ بهره (بازار)بدون ریسک
صرف ریسک:
مازاده نرخ بازده ای است که سرمایه گذاران برای جبران ریسک (پاداش قبول ریسک ) مطالبه می کند به عبارت دیگر با توجه به این که معمولاً افراد از ریسک گریزان هستند ،ریسک را بدون بازده مورد انتظار قبول نمی کنند وزمانی شخصی ریسک در سرمایه گذاری را می پذیرد که انتظار دریافت بازده بیشتری را داشته باشد. صرف ریسک مازاد سودی است که سرمایه گذار برای قبول ریسک مطالبه می کند.”هر چه میزان ریسک بیشتر باشد ،صرف ریسک بیشتری را می طلبد.”
صرف تورم:
بعنوان پاداش قبول تورم (تغییرات قیمت ها) تعریف می شود.
نکته قابل توجه درسرمایه گذاری دارای ریسک این است که عایدات پروژه رقمی مشخص نیست،بلکه ارقام مختلف با احتمال های وقوع متفاوت وجود دارد .به اصطلاح عایدات پروژه متغیر تصادفی است.بنابر این توزیع احتمالی عایدات را باید تنزیبل کرد. در این راستا توجه به دو عامل اهمیت دارد:
1-تعیین جریانات نقدی خالص مورد انتظار
2-ریسک عایدات(واریانس عایدات)
بازده مورد انتظار در یک سرمایه گذاری تابعی از میزان ریسک آن است ونرخ تنزیل بکار رفته که همان نرخ بازده مورد انتظار است نیز تابعی از ریسک عایدات خواهد بود. دربرسی ارزش فعلی خالص پرژه های سرمایه گذاری دارای ریسک از رابطه زیر استفاده می شود :
10-
=Kنرخ تنزیل (نرخ بازده مورد انتظار)
اگر NPV مثبت باشد،پروژه مناسب و قابل قبول است و اگر NPV منفی باشد ،پروژه قابل قبول نیست پروژه ای که ریسک آن زیاد باشد، ارزش فعلی خالص آن کمتر است واگر با وجود نرخ تنزیل بالا،پرژه بازهم دارای ارزش فعلی خالص مثبت باشد، گوییم سود آوری آن چنان است که قبول ریسک، توجیه دارد. یعنی میزان سود آوری پروژه از میزان ریسک پروژه بیشتر است.
2-روش معادل اطمینان
پایه واساس این رویکرد در منحنی مطلوبیت حاصل از مصرف منابع نهفته است. مطلوبیت مورد انتظار اشخاص تابع دو عامل زیر :
الف)-ریسک
ب)-عایدات مورد انتظار
عایدات مورد انتظار(نرخ بازده مورد توقع ) موجب افزایش مطلوبیت مورد انتظار می گرددوریسک بیشتر موجب کاهش مطلوبیت مورد انتظار است. به عبارت ساده تر، ریسک مقبولیت ندارد اما کسب بازده مناسب است . در این رویکرد،به فرض عایدات سرمایه گذاری نامطمئن است و از سرمایه گذار سوال می شود که چقدر تمایل دارد عایدات مطمئن دریافت کندو از عایدات نا مطمئن صرف نظر کند ،تصمیم گیری می شود این تصمیم را معادل اطمینان (CE) گویند.
معادل اطمینان تابع دو عامل :
الف)ریسک عایدات
ب)درجه گریز از سرمایه گذاری
برای محاسبه معادل اطمینان ابتدا می بایست ضریب معادل اطمینان تعریف و محاسبه می شود:
ضریب معادل اطمینان (?) عبارت است ازنسبت معادل اطمینان به میانگین عایدات نامطمئن
میانگین عایدات نامطمئن/اطمینان=ضریب معادل اطمینان
CE=?.CFATیا
هر چه ریسک بیشتر باشد ضریب اطمینان کمتر است.در خصوص پروژه های ریسک در ابتدا ضریب معادل اطمینان (?)محاسبه می شود سپس عایدات بدون ریسک (CE) برآورد می گردد. چنان چه در ر ابطه NPV به جای نرخ بازده مورد انتظار(K)نرخ بهره بدون ریسک (RF)قرار گیرد رابطه NPV به شرح زیر تعدیل می شود:

علاوه بر دوروش مذکور،از روش شبیه سازی وضریب بتا نیز برای سنجش دخالت ریسک در تصمیمات مالی استفاده می شود.
بسیس بر اساس پیچیدگی محاسبه،معیار های کمی ریسک را به شکل زیر طبقه بندی نموده است:
الف)حساسیت
تغییر یک متغیر وابسته بر اثر تغییر یک متغیر مستقل،مثل تغییرات قیمت در مقابل تغییرات یک واحد نرخ سود.دیرش و ضریب حساسیت (بتا)دونمونه از این معیار می باشد
ب) نوسان
عبارت است از نوسان یک متغیر در اطراف میانگین ویا یک پارامتر تصادفی دیگر مثل واریانس وانحراف معیار.
ج) معیارهای ریسک نامطلوب
این معیارها بر عکس معیارهای نوسان ، تنها بر بخش مخرب ریسک تمرکزدارند و در حقیقت نوسانات زیر سطح میانگین ویا متغیر هدف را مورد محاسبه قرار می دهند.معیار نیم واریانس و نیم انحراف معیار برای محاسبه ریسک نامطلوب معرفی شدن.
مفهوم ریسک ازدودیدگاه تعریف شده است:
* دیدگاه اول،ریسک رابه عنوان هرگونه نوسانات احتمالی بازدهی اقتصادی درآینده معرفی میکندکه در ابتدا به آن اشاره شد.
* دیدگاه دوم،ریسک رابه عنوان هرگونه نوسانات احتمالی منفی بازدهی اقتصادی درآینده تلقی می نماید.{5}
براساس دیدگاه دوم،ریسک،دوجنبه مطلوب ونامطلوب پیدامیکند. ریسک مطلوب ونامطلوب،توسط یک سطح قابل قبول ریسک ازهم جداومشخص می شوند.
اندازه گیری ریسک نامطلوب همراه باتئوری پرتفوی،باانتشاردومقاله مطرح شد. که درسال 1952 اولی (توسط مارکویتزودومی توسط روی )که فقط به انحرافات پائین ترازمیانگین می پردازد؛نیم واریانس نامیده می شود.
ابزار های سنجش ریسک:
اوراق قرضه شناخته شده ترین ابزار بدهی جهت تاٌمین مالی بلند مدت است .مدیریت پرتفوی اوراق قرضه از مبنای مدیریت سرمایه است که با توجه به تاٌثیر تغییر نرخ بازده در اثر تغییر قیمت ها و نرخ های بر گشت دارای ریسک است که برسی وسنجش خطر اینگونه اوراق برای سرمایه گذاران اهمیت دارد بنابر این معرفی وشناخت ابزارها در این راستا ضروری است .
در این جا به دو نوع ابزار اشاره می شود:
1)دیرش
2)همگرای
1.دیرش:
اولین بار ابزار مذکور توسط فردریک مکالی معرفی گردید.این ابزار،در اهداف مدیرت اوراق قرضه ،کاربرد و استفاده زیادی دارد. زیرا نرخ بازده و سررسید اوراق قرضه را بایکدیگر ترکیب می نماید .
به عبارت دیگر دیرش به عنوان راهکاری جهت برسی طول عمر سرمایه گذاری با درآمد ثابت بکار می آید .
رهنمای رود پشتی در تحقیقات خود عنوان میکند که دیرش معیاری است که بر اساس آن متوسط تعداد سالهایی که بر پایه سررسید متوسط جریان نقد اوراق قرضه که با توجه به ارزش فعلی آن ها در طول عمر اوراق قرضه محاسبه می شود .{6}
به عبارت دیگر دیرش میانگین موزون مدت زمانی است که ارزش فعلی جریان های نقد آینده یک اوراق قرضه در طی این مدت محاسبه و دریافت می شود .
مزایای دیرش
دیرش به عنوان یک ابزار کاربردی کارآمد، دارای مزایای زیر است :
* معیاری برای محاسبه ارزش(ریسک) اوراق قرضه
* معیاری برای پرداخت سود اوراق قرضه
* معیاری برای تقسیم سود در مشارکت مدنی
* معیاری برای میانگین ومتوسط عمر یک اوراق قرضه یا پروژه های سرمایه ای
* معیاری برای محاسبه مدیریت پرتفوی
* معیاری برای تعیین تغییر قیمت نسبت به عمر مفید و سررسید اوراق قرضه
* معیاری برای تاٌمین مالی وتخصیص آن در سرمایه گذاری
* معیاری برای برسی طول عمر سرمایه گذاری با درآمد ثابت نظیر اوراق قرضه
محاسبه دیرش
برای محاسبه دیرش از رابطه زیر که توسط مکالی ارائه گردیده استفاده می شود.
=tدوره زمانی که جریان نقدی مورد انتظار وصول می شود.
=n مقاطع زمانی تا سر رسید (تعداد دوره ها تا سرسید)
Pv= ارزش فعلی جریان نقدی در دوره زمانی t
Cf= میزان توقف پول با نرخ بازده تا زمان سر رسید
M.P=ارزش جاری اوراق قرضه (ارزش ذاتی اوراق قرضه)
کاربرد دیرش
دیرش علاوه بر این که در سنجش ریسک اوراق قرضه کاربرد دارد . در دیگر مباحث مرتبط با تصمیم گیری مالی نیز سود مند است از جمله:
الف)کاربرد دیرش در بودجه بندی سرمایه ای
ب) کاربرد دیرش در تامین مالی
الف) کاربرد دیرش در بودجه بندی سرمایه ای:
رهنمای رود پوشتی در تحقیقاتی تحت عنوانم الگوی نوین ارزیابی اقتصادی پرژه های سرمایه به سود مند بودن این روش اشاره می کند که دیرش به عنوان روشی جامع برای ارزیابی ریسک سرمایه گذاری با جریان درآمدی تعریف شده اعم از منظم و نامنظم بسیار سودمند است و از آن می توان برای تعیین دوره بر گشت سرمایه پروژه ها استفاده نمود . این روش، سومین نقص مطرح می شود در دوره برگشت سرمایه را یعنی عدم توجه به ارزش زمانی پول و سررسید (عمر پرژه) به صورت تواماٌ تا حد زیادی بر طرف می نماید .به عبارت اقتصادی بودن یا نبودن پروژه را از نظر (مدت زمان) بصورت کلی نه بر اساس مدت برگشت اصل سرمایه تعیین می کند بر این اساس ،متوسط تعداد سال ها ، بر پایه سررسید جریانات نقدی وارزش فعلی آن ها در طول عمر سرمایه گذاری محاسبه می شود. سپس با این نتایج می توان آن را با عمر مفید پرژه مقایسه نمود و قبول یا رد مورد قضاوت قرار داد.{7}
ب)کاربرد دیرش در تاٌمین مالی:
نیکو مرام در تحقیقی عنوان میکند که یکی از مهم ترین کاربرد های دیرش ومحاسبات مربوطه،ایجاد مصونیت در مقابل نوسانات نرخ بازده است،به خصوص در موسساتی نظیر بانک ها که دارایی ها وبدهی های آن ها تحت تاٌثیر نرخ بهره هستند.{8}
2)همگرایی یا تحدب:
تحدب اصطلاحی است که اشاره به درجه تغییر دیرش به عنوان تغییر در نرخ بازده تا سررسید دارد.به عبارتی در مواقعی که قیمت و نرخ بازده تغییر میابد ، همگرایی ابزار سودمند به شمار می آید به طوری که کمک می کند تفاوت درصد تغییر در ارزش واقعی پرتفوی از درصد تقریبی که به وسیله دیرش اصلاح شده برآورد می گردد ،محاسبه می شود.
همگرایی معیاری است که به وسیله آن، درجه ارتباط بین قیمت اوراق قرضه وبازده که بصورت غیر خطی رخ می دهد ،محاسبه می شود. تحدب عبارت است از مشتق دوم تغییرات قیمت به نرخ بازدهی تقسیم بر قیمت اوراق قرضه
این رابطه خطی نیست و دارای تحدب می باشد بدین معنی که هر چه بازدهی کاهش یابد قیمت با نرخ بیشتری افزایش می یابد و بالعکس .
همچنین از رابطه زیر نیز میتوان تحلیل حساسیت ناشی از تاٌثیر تغییرات نرخ بهره بر بازده مورد انتظار وریسک اوراق قرضه بهره را بدست آورد:
رابطه مدیریت ریسک وارزش شرکت
رابطه مدیریت ریسکوارزش شرکت بر اساس فرضیه بیشینه کردن ارزش سهامداران و فرضیه ریسک گریزی مدیران می باشد .فرضیه حداکثر کردن ارزش سهامداران پیش بینی می کند در صورتی یک شرکت متعهد به اجرای سیاست های مدیریت ریسک می شود که آن ها ارزش شرکت وبه تبع آن ارزش سهامدارانش را زیاد کنند . این افزایش ارزش می تواند ناشی از یکی از سه منبع زیر باشد:
* کمینه کردن هزینه های مضیقه مالی
* کمینه کردن مالیات
* کمینه کردن احتمال رها کردن پرژه های با ارزش فعلی خالص مثبت به دلیل کمبود وجوه داخلی
در مقابل ،فرضیه ریسک گریزیی مدیران برمبنای تئوری نمایندگی شکل گرفته است. براساس تئوری نمایندگی ،به دلیل وجود تضاد منافع ،مدیران به دلیل بیشینه کردن ثروت شخصی شان هستند. بنابر این امکان دارد مدیرا ن تصمیم هایی بگیرند که در جهت ارزش سهامداران نباشد. لذا برای اجرای مدیریت ریسک بر اساس تئوری نمایندگی، مدیران دارای دو انگیزه هستند:
* مدیران با کاهش احتمال ورشکستگی شرکت ،امنیت شغلی خود را افزایش می دهند
* در صورتی که مدیران ریسک گریزی شرکت بر اساس سود پاداش داده شود مدیران داشتن سود های ثابت یا پایدار را ترجیح میدهند.
ابزار های مناسب مدیریت ریسک مالی
ضرورت ایجاد تئوری جدید در مدیریت ریسک شرکت ها میتوان در تحولات سه ده اخیر جستجو کرد. این تحولات شامل رقابت بین المللی،تغییرات در قیمت کالا ، نوسان در نرخ بهره ونرخ های ارز است.ریسک های جدید که به دنبال رخ دادن تحولات جدید ایجاد می شوند ، مدیران را به چالش هایی برای مصون سازی وپوشش خطر آن ها روبه رو می کند . ریسک ها را به طور کلی نمی توان از بین بردکه به آنهاریسک بازاریاسیستماتیک میگویند،بلکه باید روشی را برای کنترل آن ها جست ،برای مدیریت انواع ریسک روش های متفاوتی وجود دارد برخی از انواع ریسک ها مانند ریسک سیاسی یا ریسک بلایای طبیعی را نمی توان تحت کنترل قرار داد.
ابزارهای مدیریت ریسک هریک باشیوه ای خاص فرایندتوزیع ریسک راانجام می دهند.
در بحث ریسک مالی مهم ترین ابزار مدیریت برای کنترل ریسک ابزار مشتقه می باشد.
الورس معتقد است که سرمایه گذاران باشش روش می توانند ریسک سرمایه گذاری را کاهش دهند:{12}
1. استفاده از بیمه عمر(بیمه نمودن دارای ها )
2. عدم سرمایه گذاری در دارایی هایی بیشترین بازده را دارند زیرا ریسک این گونه سرمایه گذاری ها خیلی بالاست.
3. تنوع بخشیدن به سرمایه گذاری ها
4. اجتناب از بدهی زیاد زیرا اهرم بالا، زیان ناشی از سرمایه گذاری را افزایش میدهند.
5. انجام سرمایه گذاری به صورت بلند مدت
6. ترکیب نمودن سرمایه گذاری ها با انواع مختلف دارایی ها برای مقابله با تورم
ابزار مشتقه:
این ابزار فاقد ارزش مستقل می باشد . بلکه ارزش آن ها از ارزش دارایی اصلی مشتق میگردد. دارایی اصلی می تواند اوراق بهادار، محصولات، جواهرآلات، ارزها،احشام یا هر چیز دیگر باشد.
به عبارت دیگر ابزارهای مشتقه شامل قرارداد های آتی،پیمان های آتی ،اختیار معامله یا قرار داد های ترکیبی دیگر باشد که برای دوره زمانی از قبل تعیین شده در ارتباط با تکمیل قرارداد به قیمت واقعی خاصی،یا دارای مالی یا برای شاخص اوراق بهادار استفاده می شوند.
* مشتقات بر اساس تعریفی که در قانون قراردادهای اوراق بهادار مصوب 1956 از آن شده است شامل :
1. اوراق بهاداری که از یک ابزار بدهی، سهام، وام تضمین شده یا نشده ،ابزار ریسک یا قرارداد های متفاوت یا هر شکل دیگری از اوراق بهادار مشتق شده است .
2. یک قراردادی که ارزش خودرا از قیمت ها یا شاخص قیمت های اوراق بهادار اولیه کسب می کنند .
از تعریف بالا می رسد که :
1. مشتقات ابزار های مال هستند
2. مشتقات از ابزارها یا قرارداد های مالی اولیه منتاج می شوند
* استاندارد شماره 133(SFAS) مشتقات را به صورت زیر تعریف میکند:
ابزار مشقه مالی یا قرار داد دیگری است که دارای سه ویژگی زیر می باشد:
(i) الف)دارای چند ارزش اولیه می باشد.
ب)دارای یک یا چند مبلغ ظاهری می باشد.
(ii) در مقایسه با سایر انواع قرار داد ها یی که انتظار می رود واکنش مشابهی به تغییر در فاکتور های بازار دارند. خالص سرمایه گذاری اولیه ابزار مشتقه صفر یا خیلی نا چیز است.
ویژگی های ابزار مشتقه مالی
1)یک ابزار مشتقه به انعقاد پیمان آتی بین دو طرف مربوط میشود.این بدان معنی است که عقدی بین دو طرف اصلی مبادله ودر زمان آینده اجرا خواهد شد. زمان آینده بستگی به ماهیت قرار داد دارد که ممکن است پیمان آتی خرید یا فروش باشد.
2)بطور معمول ابزار مشتقه ارزش خود را از ارزش دارایی های اصلی دیگر از قبیل محصولات کشاورزی ، فلزات، دارایی های مالی ، دارایی هایی نا مشهود و…کسب می کنند.ارزش ابزار های مشتقه بستگی به ارزش دارای ها یی اولیه وهر گونه تغییرات در ارزش آن ها دارد وبعضی اوقات ممکن است ارزش آن ها در حد صفر باشد . بنابر این ارزش آن ها دقیقاٌ به یکدیگر وابسته می باشد.
3)بطور کلی طرف های متقابل تعهدات مشخصی بر اساس قرار داد مشتقه دارند. بدیهی است که ،ماهیت تعهدات برای هر نوع ابزار مشتقه متفاوت خواهد بود .برای مثال تعهدات طرفین بر اساس ابزار مشتقه متفاوت از قبیل قرار داد آتی ، پیمان آتی، قرارداد اختیار معامله و قرار داد معاوضه گوناگون خواهد بود .
4)به طور کلی ابزار مشتقه مالی به خارج از ترازنامه نقل می شوند . اندازه قرارداد مشتقه بستگی به مبلغ ظاهری آن دارد .
مبلغ ظاهری:مبلغی است که به عنوان ملاک محاسبه پرداخت و مورد استفاده قرار میگیرد.
به عنوان مثال؛ در قرارداد اختیار معامله ، زیان بالقوه و پرداخت با لقوه ممکن است که از ارزش سهام اولیه متفاوت باشد زیرا پرداخت ناشی از ابزار مشتقه از پرداختی که مبالغ ظاهری آن ها پیشنهاد می نماید ممکن است متفاوت باشد .
5)معمولاٌ در معاملات ابزار مشتقه ،تحویل گرفتن و تحویل دادن دارایی اولیه الزامی نیست مگر معاملات اولیه بیشتر با تهاتر کردن وضعیت مشتقه آن ها تسویه گردد. بنابر این محدودیت موثری روی مقادیر مورد ادعایی که می تواند در ارتباط با دارایی پایه معامله شود وجود ندارد.
6)ابزار مشتقه همچنین به عنوان ابزار تحویل آتی یا ابزار چرداخت آتی شناخته می شود . این بدان معنا است که وضعیت خرید یا فروش ابزار مشتقه در مقایسه با دارایی ها یا اوراق بهادار دیگری آسانتر است. علاوه بر این ،امکان دارد که آن ها را برای مطابقت دادن ویژگی هایشان با یکدیگر ترکیب کنیم ، به این معنی که آن ها به آسانی متمایل به مهندسی مالی هستند.
7)اگر چه ابزار مشتقه معاملاتی بورس و عمومی بطور چشمگیری توسعه یافته اند ،اما هنوز ابزار های مشتقه خارج از بورس ودر خیلی از ابزارهای خصوصی که به صورت مذاکره اداره می شود ، وجود دارد آن ها ریسک مالیاتی، ریسک سیاسی و ریسک قانونی را در طرفین معامله به معرض نمایش می گذارند . بعلاوه همچنین ممکن است در باره وضع تنظیم چنین ابزار های مشتقه ای ، اطمینان وجود داشته باشد.
8)سرانجام ،ابزار های مشتقه برخی اوقات ،برای این که ماهیت خارخ از ترازنامه دارند، میتوانند برای روشن نمودن ترازنامه استفاده شوند.
برای مثال؛ یک مدیر وجوهی که محدود به یک واحد پولی مشخص است میتواند نوعی اسناد بدهی را بخرد که کوپن های آن به اجرای واحد پولی دیگر وابسته است {10}
انواع ابزار های مشتقه مالی
بدلیل نو آوری ها و پیچیدگی های مبادلات تجاری و لزوم ایجاد ابزار های مالی جدید متناسب یا این نو آوری ها طبقه بندی ابزارهای مشتقه مالی مشکل است .
در نمایشگر زیر ابزار مشتقه مالی به طبقات مختلفی به شکل ساده ای طبقه بندی شده است:

معاوضه
درتاریخ بازارهای مالی،هیچکدام ازبازارهابه سرعت ووسعت معاملات معاوضه گسترش نیافته اند. امروزه شرکتهای صنعتی،شرکتهای مالی،پس اندازکنندگان،بانکها،شرکتهایبیمه،سازمانهای جهانی ودولتهای مقتدرومستقل ازمعاملات معاوضه استفاده می کنند.
ازمعاملات معاوضه درجهت کاهش هزینه تأمین سرمایه،مدیریت احتمال خطر،استفاده ازصرفه جوییهای مقیاس،آربیتراژبازارهای جهانی سرمایه،ورودبه بازارهای جدیدوابداع وخلق ابزارهای ترکیبی استفاده می شود.
قراردادتاخت(تاخت)
ابزاررایج دیگری دربازارهای مالی است که براساس آن مجموعه ای از جریان های نقدی با نرخ ثابت و مجموعه ای از جریان نقدی با نرخهای شناور با یکدیگر تاخت زده می شود وبدین صورت ریسک ناشی ازنرخ آتی قابل کنترل می شود.
اختیار خرید
دارنده اختیار خرید می تواند در قبال ارائه اختیار، در تاریخ مشخص از آینده سهام خاصی را با قیمت توافقی خریداری کند.
قراردادهاوپیمانهایآتی
قراردادهاوپیمانهای آتی شرکتهارادرمقابل ریسک آتی مصون میدارد. اینگونه قراردادهانرخ های ثابت ونرخهای شناورآتی رابایکدیگرمرتبط میسازدوبه طرفین اجازه می دهدتااین نرخ رابه یکدیگرتبدیل کنند. در این قرار داد طرفین خریدار و فروشنده متهد میشوند که کالا وقیمت آن را در زمان مشخصی از آینده که به آن تاریخ سررسید یا تاریخ انقضای گفته می شود به یکدیگر انتقال دهند.
اگرشرکتی تولیدکنندمحصولAباشدکه قیمت آن دارای نوسانات زیادی است،میتواندمحصولات خودرادربازارهای آتی به قیمت ازپیش تعیین شده بفروشد،براین اساس اگرقیمت آتی محصولAکاهش یابدشرکت محصول خودراباقیمت ازپیش تعیین شده
بفروش میرساندوریسک نرخ فروش آن شرکت رامتضررنخواهدشد،البته همزمان،منافع ناشی ازافزایش قیمت محصولAنیازازآن شرکت سلب خواهدشد. قرار داد های آتی هر گونه نوسانات را خنثی می کنند.
قرارداد آتی وپیمان آتی از نظر زمان تحویل کالا و قیمت شبیه می باشندو اصولاٌ ماهیت یکسانی دارند در عین حال از چند جنبه اساسی تفاوت دارند :
* پیمان آتی نوع نظام یافته و استاندارد شده قرارداد آتی می باشد و میزان کنترل آن نیز بیشتر
* پیمان آتی در بورس های آتی معامله می شود ،در حالی که قرار داد آتی در بازار خارج از بورس معامله می شود.{9}
اختیارمعامله
این اختیاروامکان رابه شرکت میدهدتایک طرف ریسک رابرای خودبپوشاند،دراین حالت مثلاًاگرقیمت محصولBکاهش یابد،قراردادرابه اجرامیگذاردودرصورت افزایش قیمت محصولB،قراردادرابه اجرانخواهدگذاشت ومحصول خودرادربازاربه قیمت بیش ازقیمت قراردادخواهدفروخت. البته هزینه قرارداداختیارمعامله بیشترازقراردادآتی خواهدبود.
عناصراصلی درمدیریت ریسک
برنامه مدیریت ریسک درصورتی دریک سازمان موفق خواهدبودکه بابرنامه استراتژیک وهمچنین استراتژیهای مالی هماهنگ باشد. بنابراین مدیریت ریسک راافرادی درسازمان بایدانجام دهندکه بامسائل کلی آشناباشند واهداف استراتژیک سازمان رابدانندوعلاوه برآن بایددرحوزه مدیریت ریسک واستفاده ازابزارآن تجربه کافی داشته باشند،چراکه استفادهازابزارمدیریت ریسک باخطراتی نیزهمراه است که درصورت عدم دقت کافی به نتایج ناخوشایندی منجرخواهدشد. ابزارمدیریت ریسک گاهی به تیغ تشبیه شده است که درصورت استفاده صحیح نتایج مثبتی میتوان ازآن بدست آوردواستفاده نادرست ازآن منجار به حوادث وحشتناکی خواهدگردیدبااین حال این توصیف نمی توانددلیلی برای استفاده نکردن ازآن باشد.
منابع وماٌخذ
1.دکترنادرمظلومی(1386) ریسک بازارسیستماتیک مقاله تحقیقی
2. قراچورلو؛نجف(1384) ارزیابی ومدیریت ریسک چاپ اول انتشارعلوم وفنون
3. حساس یگانه،یحیی،کاظمی،حسین،(1386)حاکمیت شرکتی و مدیریت ریسک ،ماهنامه حسابداری شماره 188
4. نیکومرام،هاشم ورهنمای رود پشتی،فریدون،هیبتی،فرشاد(1387) مبانی مدیریت مالی جلد دوم انتشار ترمه
5.راعی ،رضا و سعید ،علی (1383) مبنای مهندسی مالی و مدیریت ریسک چاپ اول سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاها
6. رهنمای رود پوشتی ،فریدون (1388)جزوه درسی مدیریت ریسک
7. رهنمای رود پوشتی، فریدون(1388)الگوی نوین ارزیابی اقتصادی پروژه های سرمایه ای مقاله تحقیقی
8. نیکومرام هاشم (1386) جزوه درسی کاربرد دیرش

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید